-डॉ. साजीद ,जागतिक आरोग्य संघटनेचे प्रतिनिधी
भविष्यातील पिढी सुदृढ आणि निरोगी ठेवण्यासाठी लसीकरण हे सर्वात प्रभावी शस्त्र आहे.गोवर, पोलिओ आणि धनुर्वात यांसारख्या गंभीर आजारांपासून बालकांचे संरक्षण करण्यासाठी आरोग्य यंत्रणेने अधिक तत्परतेने कार्य करावे, असे आवाहन जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ.अभिजीत गोल्हार यांनी केले.
जिल्हा परिषदेतील स्व.वसंतराव नाईक सभागृहात दि.18 फेब्रुवारी रोजी ‘लसीकरणाद्वारे टाळता येणारे आजार’ या विषयावरील एक दिवसीय कार्यशाळा संपन्न झाली. या कार्यशाळेत जिल्ह्यातील आरोग्य विभागातील वरिष्ठ अधिकारी आणि वैद्यकीय क्षेत्रातील तज्ज्ञ मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
तज्ज्ञांची उपस्थिती आणि मार्गदर्शन
या प्रसंगी व्यासपीठावर जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ.अभिजीत गोल्हार,अतिरिक्त जिल्हा शल्य चिकित्सक डॉ.तृप्ती कटरे,सहाय्यक जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ.अरविंदकुमार वाघमारे,वैद्यकीय तज्ञ डॉ.गुरूप्रकाश खोब्रागडे, जिल्हा माता व बाल संगोपन अधिकारी डॉ.रोशन राऊत, निवासी वैद्यकीय अधिकारी डॉ.भारती जयस्वाल आणि जिल्हा साथरोग अधिकारी डॉ.निरंजन अग्रवाल,जिल्हा साथरोग तज्ञ डॉ.तनया चौधरी, जिल्हा विस्तार व माध्यम अधिकारी विजय आखाडे उपस्थित होते.तसेच जागतिक आरोग्य संघटनेचे प्रतिनिधी डॉ.साजीद यांनी देखील उपस्थित राहून तांत्रिक मार्गदर्शन केले.
कार्यशाळेचे मुख्य मुद्दे:
कार्यशाळेत प्रामुख्याने खालील आजारांवर सविस्तर चर्चा करण्यात आली, जे लसीकरणाच्या माध्यमातून पूर्णपणे टाळता येऊ शकतात:
गोवर (Measles): याचे गांभीर्य आणि लसीकरणाची व्याप्ती.
पोलिओ (Polio): निर्मूलन टिकवून ठेवण्यासाठी घ्यावयाची काळजी.
घटसर्प (Diphtheria) व डांग्या खोकला (Pertussis): प्राथमिक प्रतिबंधात्मक उपाय.
धनुर्वात (Tetanus): विशेषतः नवजात बालकांना होणाऱ्या धनुर्वातापासून संरक्षण.
जिल्हा साथरोग अधिकारी डॉ.निरंजन अग्रवाल यांनी वातावरणातील बदल, पर्यावरण व हवामान बदलामुळे होणारे आजार व त्यावरील प्रतिबंधात्मक उपाययोजना तसेच,जिल्हा माता व बाल संगोपन अधिकारी डॉ.रोशन राऊत यांनी नियमित लसीकरण बाबत मार्गदर्शन केले.
आरोग्य यंत्रणेला सूचना
जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ.गोल्हार यांनी सांगितले की, लसीकरण मोहिमेत शंभर टक्के उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी प्राथमिक आरोग्य केंद्रातील वैद्यकीय अधिकाऱ्यांची भूमिका महत्त्वाची आहे. ग्रामीण भागात पालकांमध्ये जनजागृती करून प्रत्येक बालकाला वेळेवर डोस मिळणे आवश्यक आहे.
लसीद्वारे प्रतिबंध करता येणाऱ्या रोगांमध्ये डिप्थीरिया, गोवर, गालगुंड, पोलिओ, हिपॅटायटिस बी,हिमोफिलस इन्फ्लूएंझा सेरोटाइप बी,हिपॅटायटिस ए,मेंदूज्वर,आणि डांग्या खोकला (पेर्ट्युसिस),धनुर्वात यासारखे अनेक लस प्रतिबंधक रोग आहेत. ज्यांना लसीकरणाने रोखता येते. विहीत कालमर्यादेत बालकांना लसीकरण केल्यास ते रोखता येवु शकतात.त्यासाठी जवळच्या आरोग्य संस्थेतील वैद्यकीय अधिकारी,आरोग्य सेविका व आशा सेविका यांचेशी संपर्क साधणे गरजेचे आहे.
लसीकरणानंतरच्या प्रतिकुल घटना (AEFI) किरकोळ आणि गंभीर असू शकतात.सामान्य, स्वयं-मर्यादित प्रतिक्रिया,सहसा इंजेक्शन दिल्यानंतर काही तासांत उद्भवतात आणि थोड्याच वेळात निघून जातात आणि फारसा धोका निर्माण करत नाहीत.उदाहरणे: वेदना,इंजेक्शनच्या ठिकाणी सूज,ताप,चिडचिड,अस्वस्थता इ.तरी लसीकरण झाल्यानंतर सत्रावर लाभार्थींनी किमान अर्धा ते एक तास थांबणे आवश्यक आहे. जेणे करुन एखादी लसीकरणानंतर प्रतिकुल घटना घडल्यास आरोग्य यंत्रणेला ताबडतोब उपाययोजना करता येईल.
सहभागी प्रतिनिधी
या कार्यशाळेला गोंदिया जिल्ह्यातील सर्व ग्रामीण रुग्णालयाचे वैद्यकीय अधीक्षक,तालुका आरोग्य अधिकारी, प्राथमिक आरोग्य केंद्रांचे वैद्यकीय अधिकारी, तसेच के.टी.एस.जिल्हा सामान्य रुग्णालयाचे वैद्यकीय अधिकारी उपस्थित होते. उपस्थितांनी लसीकरण प्रक्रियेतील आव्हाने आणि त्यावरील उपायांवर सविस्तर चर्चा केली.
